มาตรฐานรายงานทางการเงิน NPAEs คืออะไร

มาตรฐานรายงานทางการเงิน NPAEs คือมาตรฐานบัญชีที่บริษัทจำกัด (บจก.) และห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล (หจก.) ในประเทศไทยทั้งหมดที่ไม่ได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ต้องใช้ในการจัดทำงบการเงิน ชื่อเต็มในภาษาไทยคือ “มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ” (TFRS for NPAEs) กำหนดโดยสภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์ (TFAC) ฉบับปรับปรุง 2565 เริ่มใช้สำหรับรอบบัญชีที่เริ่ม 1 ม.ค. 2566 เป็นต้นไป (สภาวิชาชีพบัญชี)

• NPAEs = มาตรฐานบัญชีสำหรับบริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ไม่ได้อยู่ในตลาดหลักทรัพย์
• กำหนดโดยสภาวิชาชีพบัญชี (TFAC) ฉบับปรับปรุง 2565 ใช้รอบบัญชีเริ่ม 1 ม.ค. 2566
• SME ส่วนใหญ่ในไทยเข้าข่าย NPAEs โดยอัตโนมัติ
• แตกต่างจาก TFRS (PAEs) ที่ใช้กับบริษัทมหาชน — NPAEs อ่านง่ายกว่า เปิดเผยข้อมูลน้อยกว่า
• ถ้าไม่ทำตาม NPAEs งบการเงินจะไม่ผ่าน CPA ยื่น DBD ไม่ได้ เสี่ยงค่าปรับ

ใครต้องใช้มาตรฐาน NPAEs

มาตรฐาน NPAEs บังคับใช้กับ “กิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ” (Non-Publicly Accountable Entities) ซึ่งครอบคลุมธุรกิจส่วนใหญ่ในไทย ได้แก่

• บริษัทจำกัด (บจก.) ที่ไม่ได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
• ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) และห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล
• กิจการที่ไม่ได้อยู่ในระหว่างยื่นคำขอจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์
• ไม่ใช่ธนาคารพาณิชย์ บริษัทประกัน บริษัทหลักทรัพย์ หรือกองทุน
• ไม่ได้ออกตราสารหนี้หรือตราสารทุนต่อสาธารณะ

พูดง่าย ๆ คือ ถ้าธุรกิจของคุณเป็น บจก. หรือ หจก. ทั่วไปที่ขายของ เปิดร้าน รับเหมา ทำโรงงาน หรือเป็นคลินิก คุณใช้ NPAEs อัตโนมัติตามประกาศสภาวิชาชีพบัญชี ไม่ต้องเลือกหรือแจ้งใคร นักบัญชีและผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) จะยึดตามหลักนี้โดยปริยาย

บริษัทที่ไม่ใช้ NPAEs คือกลุ่ม “กิจการที่มีส่วนได้เสียสาธารณะ” (PAEs) เช่น บมจ. ที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ธนาคาร บริษัทประกัน ซึ่งต้องใช้ TFRS ฉบับเต็ม (มาตรฐานบัญชีสากลที่อิงตาม IFRS)

NPAEs ต่างจาก TFRS (PAEs) ยังไง

NPAEs เป็นมาตรฐานบัญชี “เวอร์ชันย่อ” ที่สภาวิชาชีพบัญชีออกแบบให้ SME ทำตามได้ง่ายกว่า ไม่ต้องตามเกณฑ์ซับซ้อนของบริษัทมหาชน

การมีมาตรฐานแยกสำหรับ SME ช่วยลดภาระทั้งต้นทุนและเวลาในการทำบัญชี เพราะ SME ไม่จำเป็นต้องเปิดเผยข้อมูลละเอียดเท่าบริษัทในตลาดหลักทรัพย์ที่มีนักลงทุนภายนอกจำนวนมากที่อ่านและทำความเข้างบเพื่อใช้ในการตัดสินใจ

โครงสร้างและหัวใจของ NPAEs

TFRS for NPAEs ฉบับปรับปรุง 2565 มี 28 บท ครอบคลุมทุกเรื่องที่ SME ต้องบันทึกและรายงานในงบการเงิน (ฉบับเต็มจาก TFAC) บทสำคัญที่เจอบ่อยตอนปิดงบ มีดังนี้

• บทที่ 4 การนำเสนองบการเงิน — กำหนดรูปแบบงบดุล งบกำไรขาดทุน และหมายเหตุประกอบงบการเงิน
• บทที่ 6 เงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด — นิยามเงินสด ที่แสดงในงบฐานะการเงิน
• บทที่ 7 ลูกหนี้ — การรับรู้และตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ
• บทที่ 8 สินค้าคงเหลือ — วิธีตีราคา (FIFO, ถัวเฉลี่ย) และมูลค่าสุทธิที่คาดว่าจะได้รับ
• บทที่ 10 ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ — หลักการคิดค่าเสื่อมราคา และการประเมินการด้อยค่า
• บทที่ 15 ภาษีเงินได้ — การบันทึกภาษีเงินได้นิติบุคคล
• บทที่ 18 รายได้ — เกณฑ์การรับรู้รายได้ตามเกณฑ์คงค้าง
• บทที่ 5 การเปลี่ยนแปลงนโยบายการบัญชี — การแก้ไขข้อผิดพลาดย้อนหลัง

แต่ละบทกำหนดทั้งวิธีรับรู้รายการ (เมื่อไหร่ควรบันทึก) วิธีวัดมูลค่า (บันทึกเท่าไหร่) และวิธีเปิดเผยข้อมูลในหมายเหตุประกอบงบการเงิน นักบัญชีจะใช้ 28 บทนี้เป็นบรรทัดฐานในการปิดงบการเงินทุกรอบปี

ตัวอย่างใช้จริง ตอนปิดงบ

สมมติว่าโรงงานขนาดเล็กในชลบุรีมียอดขาย 8 ล้านบาทต่อปี ตอนปิดงบรอบ 31 ธ.ค. 2568 นักบัญชีจะต้องใช้ NPAEs ในการตัดสินใจเรื่องเหล่านี้

• เครื่องจักรที่ซื้อมา 2 ล้านบาท — ตาม NPAEs บทที่ 10 ต้องคิดค่าเสื่อมราคาตามอายุการใช้งาน ถ้าตั้งไว้ 10 ปี ค่าเสื่อมปีละ 200,000 บาท ลงเป็นค่าใช้จ่ายในงบกำไรขาดทุน
• ลูกหนี้การค้า 500,000 บาท ค้างนาน 6 เดือน — ตามบทที่ 7 ต้องประเมินและตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ เพื่อไม่ให้สินทรัพย์ในงบดุลสูงเกินจริง
• สินค้าในสต็อก 1.2 ล้านบาท แต่ราคาตลาดเหลือ 1 ล้าน — ตามบทที่ 8 ต้องลดมูลค่าลงเป็น 1 ล้าน (Lower of cost or NRV)
• ค่าไฟเดือน ธ.ค. 30,000 บาท ที่ยังไม่ได้รับบิล — ตามบทที่ 18 เกณฑ์คงค้าง ต้องบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายค้างจ่ายในรอบปี 2568 ไม่ใช่รอรอบหน้า

การใช้มาตรฐาน NPAEs อย่างถูกต้องช่วยให้งบการเงินสะท้อนฐานะที่แท้จริงของกิจการ และผ่านการตรวจสอบจาก CPA เพื่อนำส่งกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) ภายใน 5 เดือนหลังสิ้นรอบบัญชี ตามพ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 มาตรา 11 และประกาศ DBD กำหนดรายการย่อ พ.ศ. 2566

ความสำคัญต่อธุรกิจ SME

เจ้าของกิจการหลายคนมองว่ามาตรฐานบัญชีเป็นเรื่องของนักบัญชี ไม่เกี่ยวกับเรา แต่จริง ๆ แล้ว NPAEs มีผลโดยตรงต่อการตัดสินใจทางธุรกิจ

• เป็นเกณฑ์ที่ CPA ใช้ตรวจงบ — ถ้านักบัญชีไม่ทำตาม NPAEs ผู้สอบบัญชีจะไม่รับรองงบ (พ.ร.บ.วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547) และงบนั้นจะยื่น DBD ไม่ได้ เกิดค่าปรับได้ตั้งแต่ 1,000 ถึง 50,000 บาทตามระยะเวลาที่ล่าช้า (ประกาศ DBD เรื่องค่าปรับงบการเงิน)
• เป็นภาษากลางที่ธนาคารและคู่ค้าอ่านออก — เมื่อคุณขอสินเชื่อ ธนาคารเชื่อตัวเลขในงบการเงินได้ เพราะรู้ว่าทำตาม NPAEs
• เป็นหลักฐานทางกฎหมาย — งบการเงินที่ทำตามมาตรฐานใช้เป็นหลักฐานในคดีภาษี คดีแพ่ง และคดีพาณิชย์ได้
• สะท้อนภาพธุรกิจที่แท้จริง — ทำให้เจ้าของรู้ว่าธุรกิจกำไรหรือขาดทุนจริง ไม่ใช่บอกแค่ว่าเงินสดในบัญชีมีเยอะหรือน้อย

สังเกตว่าทั้งการปิดบัญชี การจัดทำงบกระแสเงินสด และการทำรายการปรับปรุงช่วงสิ้นปี ล้วนอ้างอิงหลักการจาก NPAEs ทั้งสิ้น

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• บันทึกด้วยเกณฑ์เงินสด — SME จำนวนมากบันทึกเฉพาะเมื่อเงินเข้าเงินออก แต่ NPAEs บังคับใช้เกณฑ์คงค้าง ต้องบันทึกรายได้และค่าใช้จ่ายเมื่อเกิดรายการ ไม่ใช่เมื่อได้รับเงิน
• ไม่คิดค่าเสื่อมราคา — ซื้อเครื่องจักรหรือคอมพิวเตอร์แล้วลงเป็นค่าใช้จ่ายทั้งก้อน ผิด NPAEs บทที่ 10 ที่กำหนดให้ทยอยตัดค่าเสื่อมตามอายุใช้งาน
• ไม่ตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ — ลูกหนี้ค้างเป็นปีก็ยังโชว์ในงบเต็มจำนวน ทำให้สินทรัพย์สูงเกินจริง ผิดหลัก Conservatism หรือหลักความระมัดระวัง ของมาตรฐาน
• ไม่เปิดเผยข้อมูลในหมายเหตุประกอบงบ — ลืมใส่นโยบายบัญชี เช่น วิธีคิดค่าเสื่อมราคา วิธีตีราคาสินค้าคงเหลือ ทำให้งบไม่สมบูรณ์
• ไม่อัปเดตเป็นฉบับปรับปรุง 2565 — ยังใช้มาตรฐานเก่า ฉบับ 2554 ที่เลิกใช้แล้ว ซึ่งอาจทำให้งบไม่ผ่าน CPA

ถ้านักบัญชีไม่ใช่ CPA หรือไม่ได้อัปเดตความรู้อย่างสม่ำเสมอ ความเสี่ยงที่งบจะผิดมาตรฐานจะสูงมาก

ปิดงบให้ถูกตามมาตรฐาน NPAEs ไม่พลาดค่าปรับ → ปรึกษาฟรีผ่าน Messenger
โทรปรึกษา: 092-853-5600
ดูรีวิวจากลูกค้าของเรา → Google Business Profile
ติดตาม Simple Balance → Facebook Page

แหล่งอ้างอิง

1. มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการ NPAEs ฉบับปรับปรุง 2565 — สภาวิชาชีพบัญชี (TFAC)
2. TFRS for NPAEs ฉบับเต็ม PDF — สภาวิชาชีพบัญชี (TFAC)
3. ประกาศสภาวิชาชีพบัญชี — สภาวิชาชีพบัญชี (TFAC)
4. พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 — กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD)
5. ประกาศ DBD เรื่อง กำหนดรายการย่อที่ต้องมีในงบการเงิน พ.ศ. 2566 — กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD)
6. ประกาศ DBD เรื่องค่าปรับงบการเงิน — กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD)
7. พ.ร.บ.วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 — สภาวิชาชีพบัญชี (TFAC)
8. เทคนิคปิดบัญชี ทรัพย์สิน (หน้า 16–19) — สำนักพิมพ์ธรรมนิติ